मुर्डेश्वर

मरावंते ते मुर्डेश्वर हा पुढचा प्रवास अतिशय नयनरम्य होता. एका बाजूला अथांग पसरलेला अरबी समुद्र आणि दुसऱ्या बाजूला हिरवेगार पश्चिम घाट, या दोन्हींच्या मधून जाणारा तो गुळगुळीत महामार्ग प्रवासाची रंगत अधिकच वाढवत होता. रस्त्याच्या दुतर्फा असलेल्या नारळी-पोफळीच्या बागा, कौलारू घरे आणि मधूनच लागणारी छोटी-मोठी खाडीपात्रे निसर्गसौंदर्याची आठवण करून देत होती. मरावंतेच्या त्या नितांत सुंदर सकाळच्या आठवणी मनात साठवून आम्ही साधारण तास-दीड तासाच्या प्रवासानंतर मुर्डेश्वर शहराच्या वेशीवर येऊन पोहोचलो. मुर्डेश्वरमध्ये प्रवेश करताच खूप दुरूनच आपल्याला एका भव्य आणि गगनचुंबी वास्तूचे दर्शन घडते, ते म्हणजे इथल्या मंदिराचे अवाढव्य 'राजा गोपूर'. हे गोपूर जसजसे जवळ येऊ लागते, तसतशी या संपूर्ण मंदिर परिसराच्या भव्यतेची आपल्याला जाणीव होऊ लागते. त्यादिवशी मुर्डेश्वरमध्ये मात्र खूप मोठी गर्दी पाहायला मिळाली.

मुर्डेश्वर हे ठिकाण केवळ एका मंदिरासाठी नाही, तर भक्ती, कला आणि निसर्ग यांच्या एका अजोड संगमासाठी जगभरात ओळखले जाते. आम्ही आमची गाडी गर्दीतल्या पार्किंगमध्ये कशीबशी लावून मंदिराच्या मुख्य प्रांगणात प्रवेश केला. राजा गोपुराच्या पायथ्याशी उभे राहून जेव्हा वर पाहिले, तेव्हा त्याच्या विस्तीर्ण आणि कलाकुसरीने नटलेल्या बांधकामाने डोळे दीपून गेले. वीस मजल्यांच्या आणि सुमारे २३७ फूट उंच असलेल्या या राजा गोपुराच्या वरच्या मजल्यावर जाण्यासाठी आतून लिफ्टची व्यवस्था केलेली आहे. तिथली ती भली मोठी गर्दी पाहून आम्ही बाहेरूनच या गोपुराचे दर्शन घेतले.

या गोपुराच्या मागच्या बाजूला समोरच तीन बाजूंनी अरबी समुद्राच्या निळ्याशार पाण्याने वेढलेल्या एका टेकडीवर, भगवान शंकरांची एक अतिशय भव्य आणि रौद्र तरीही शांत मुद्रेतील मूर्ती विराजमान झालेली आम्हाला दिसली. तब्बल १२३ फूट उंच असलेली ही भगवान शिवाची मूर्ती जगातल्या सर्वात उंच शिवप्रतिमांपैकी एक मानली जाते. सकाळच्या स्वच्छ सूर्यप्रकाशात ती मूर्ती एखाद्या सुवर्णासारखी चमकत होती. भगवान शंकरांचे ध्यानस्थ रूप, त्यांच्या गळ्यातील नाग, जटेतून वाहणारी गंगा आणि त्यांच्या पाठीमागे अथांग पसरलेला निळाशार समुद्र, हे सर्व दृश्य एखाद्या सुंदर आणि सजीव चित्रासारखे भासत होते. उंचावरून दिसणारा तो लाटांचा फेसाळता किनारा, आजूबाजूच्या नारळीच्या बागा आणि समुद्रावर तरंगणाऱ्या छोट्या-मोठ्या बोटी, हे सर्व पाहताना आम्ही वेळ आणि काळ दोन्ही विसरून गेलो.

रामायण काळातील रावण आणि आत्मलिंग यांच्या कथेचा संदर्भ या ऐतिहासिक मुर्डेश्वर मंदिराशी जोडलेला आहे. इथल्या गाभाऱ्यातील शांतता आणि बाहेर समुद्राच्या लाटांचा घुमणारा नाद, यांचा एक अनोखा आणि दैवी मेळ येथे अनुभवता येतो. भगवान शिवाच्या त्या महाकाय मूर्तीच्या अगदी जवळ जाऊन आम्ही ती कलाकृती पाहिली. तिथल्या प्रत्येक कोरीव कामात आणि रचनेत एक अफाट भक्ती दडलेली आहे. मागील नऊ-दहा दिवसांच्या आमच्या या प्रदीर्घ प्रवासात आम्ही अनेक ऐतिहासिक आणि प्राचीन वास्तू पाहिल्या, पण मुर्डेश्वरचे हे दर्शन आमच्या प्रवासाला एक अत्यंत सुंदर आणि आध्यात्मिक किनार देऊन गेले. समुद्राच्या त्या खवळलेल्या लाटा जणू शिवाचाच गजर करत आहेत, असा भास मनात घेऊन आम्ही मुर्डेश्वरच्या या पवित्र भूमीचा निरोप घेतला.

--- तुषार भ. कुटे 

#कर्नाटक #समुद्रकिनारा #मंदिर #कर्नाटक_प्रवास_वृत्तांत